Hesaplamalar / Eski ölçüler
Arşın Kaç Cm? Mimar Arşını, Çarşı Arşını ve Endaze
Bir belgede, tarifte ya da eski bir kumaş ölçüsünde geçen arşını santimetreye çevirin. Osmanlı'da inşaatta ve kumaşta iki ayrı arşın kullanıldığı için sonuç, hangisinin kastedildiğine göre değişir.
Nasıl hesaplanır
Mimar arşını 75,8 cm; çarşı arşını 68 cm; endaze 65 cm
Osmanlı'da mimarlık ve inşaatta mimar arşını, kumaş ölçümünde çarşı arşını kullanılırdı. Mimar arşını 1841'de 75,7738 cm'lik bir standarda bağlanmış, sonra 75,8 cm'ye yuvarlanmıştır. İpekli kumaşlar için çarşı arşınından kısa olan endaze kullanılırdı.
Mimar arşını 2 kadem, kadem 12 parmaktır. Çarşı arşını 8 rubu eder. 1869 kanunuyla metreye zira-i a'şârî adı verilmiştir.
Örnek
60 çarşı arşını 40,8 metredir. Aynı sayı mimar arşınıyla ölçülseydi 45,48 metre ederdi; hangi arşının kastedildiği sonucu 4,68 metre değiştirir.
| Karşılığı | 40,8 m |
|---|---|
| Santimetre | 4.080 cm |
| Mimar arşını | 53,83 arşın |
| Çarşı arşını | 60 arşın |
| Endaze | 62,77 endaze |
Notlar
- Arşının Arapça adı zira'dır; mimar arşınına zira-i mimarî de denir.
- Endaze kaynaklarda 65 cm olarak verilir. Bazı sitelerde 65,25 cm değeri de geçer; bu araç TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki 65 cm'yi kullanır.
- Arşının uzunluğu döneme göre değişmiştir. 16. yüzyıl mimar arşını 73,33 cm olarak kayıtlıdır; eski bir belgedeki ölçüyü çevirirken belgenin tarihine dikkat edin.
Kaynak
Kaynak 14 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi.
17 Ekim 2026 tarihinde yayımlandı, Uğur Yurt tarafından kontrol edildi.